شوان کەریم، کاندید بۆ پەرلەمانی سوێد: داوا لەکوردستانیان دەکەم بەفراوانی بەشداری هەڵبژاردن بکەن
بانگەشەی پارتە سیاسییەکان بۆ هەڵبژاردنە پەرلەمانی یەکەی سوید بەردەوامە، ئەم هەڵبژاردنە بڕیارە ١٣ مانگی ئەیلولی ساڵی ٢٠٢٦ ئەنجام بدرێت. بەرەی چەپ و بەرەی ڕاستڕەوی دەسەڵاتدار لە کێبڕکێیەکی توندان. ئەوەی جێی سەرنجی ئێمەیە، زیاتر لە ٥٠ کاندیدی کوردستانی لە ناو لیستی پارتەکانی سوێددا بۆ ئەم هەڵبژاردنە خۆیان کاندید کردووە.
دکتۆر شوان کەریم کاندیدی پارتی سەوزە بۆ پەرلەمانی سوێد (ژمارە ۲٦) و ئەنجومەنی شارەوانی ستۆکهۆڵم (ژمارە ۷(.
جڤاک میدیا بۆ تیشک خستنە سەری زیاتر دەربارەی هەڵبژاردنەکە ئەم پرسیارانەی ئاراستەی بەڕێزیان کرد:
بەڕێزتان پزیشکی ڤێتەرنەرین و لە بواری پشکنینی خۆراک و چۆنێتێکەیدا کار دەکەن؛ هاندەر چی بوو، بۆ ئەوەی هەنگاو بنێیتە ناو سیاسەتەوە؟
من ساڵانێکی زۆرە لە بواری تەندروستی گشتی، سەلامەتی خۆراک و کۆنترۆڵی خۆراکدا کار دەکەم. لە کارەکەمدا بە ڕاستەوخۆ دەبینم کە بڕیارە سیاسییەکان چۆن کاریگەری لەسەر ژیانی ڕۆژانەی خەڵک، تەندروستی، ژینگە و دادپەروەری کۆمەڵایەتی دادەنێن. لە ساڵی ٢٠٠٥ـەوە ئەندامی پارتی سەوزی سویدیم (Miljöpartiet) و لە ماوەی ئەم ساڵانەدا لە ژیانی کۆمەڵایەتی و مەدەنییشدا چالاک بووم. هاندەری سەرەکیم ئەوە بوو کە ئەزموونی پیشەیی و ژیانی خۆم تەنها لە دەرەوەی ناوەندەکانی بڕیاردان نەهێڵمەوە، بەڵکو بیبەمە ناو ئەو شوێنانەی کە بڕیارە گرنگەکان تێدا دەدرێن.
چی وایکرد پارتی سەوزی سویدی (Miljöpartiet) هەڵبژێریت؟ ئەگەر هەڵبژێردرایت، یەکەم کارێک چی دەبێت کە بتەوێت بیکەیت؟
من لە ساڵی ٢٠٠٥ـەوە ئەندامی پارتی سەوزی سویدیم. هۆکاری هەڵبژاردنی ئەم پارتە ئەوەیە کە سیاسەتی ژینگە و کەشوهەوا لەگەڵ دادپەروەری کۆمەڵایەتی، مافی مرۆڤ، یەکسانی و دژایەتی ڕەگەزپەرستی پێکەوە دەبینێت. ئەگەر هەڵبژێردرێم، یەکێک لە یەکەم ئامانجەکانم ئەوە دەبێت ئەزموونی خەڵکی ئاسایی و ئەو کێشانەی لە ژیانی ڕۆژانەدا هەیانە بگەیەنمە ناو ناوەندەکانی بڕیاردان. بە تایبەتی دەمەوێت لەسەر تەندروستی گشتی، سەلامەتی خۆراک، ژینگە، یەکگرتوویی کۆمەڵگە و هەلی یەکسان بۆ هەمووان کار بکەم.
لە نێوان ئابووری، ژینگە و کۆمەڵایەتی، بەڕای تۆ کامیان بۆ سوێد گرنگترە؟
بەڕای من نابێت ئەم سێ بوارە لە یەکتر جیا بکرێنەوە. ئابوورییەکی بەهێز بەبێ ژینگەیەکی تەندروست لە درێژخایەندا بەردەوام نابێت، و هیچ گۆڕانکارییەکی ژینگەیی سەرکەوتوو نابێت ئەگەر دادپەروەری کۆمەڵایەتی لەبەرچاو نەگیرێت. بۆیە پێویستمان بە ئابوورییەکی ژینگەدۆستانە و بەهێز هەیە کە هەلی کار دروست بکات، ژینگە بپارێزێت و هەمان کات جیاوازییە کۆمەڵایەتییەکان کەم بکاتەوە. بۆ من ئەمانە سێ بەشی یەک سیاسەتی بەردەوام و بەرپرسانەن.
پارتی سەوزی سویدی گرنگی بە کەمکردنەوەی پیسبوونی ژینگە دەدات؛ چۆن دەتوانرێت ئەمە بکرێت بەبێ ئەوەی بار لەسەر خەڵکی کەم‌دەرامەت گران بکرێت؟
گۆڕانکاری بەرەو کۆمەڵگەیەکی ژینگەدۆستانە دەبێت دادپەروەرانە بێت. نابێت ئەو کەسانەی داهاتیان کەمترە زیاترین نرخی گۆڕانکارییەکە بدەن. پێویستە هەمان کات پیسبوونی ژینگە کەم بکەینەوە، وەبەرهێنان لە گواستنەوەی گشتی، نرخی گونجاوی پاس و شەمەندەفەر، چاکسازی لە وزەی خانووەکان و یارمەتی بۆ خێزانە کەم دەرامەتەکان زیاد بکەین. سیاسەتی ژینگەدۆستانەی باش ئەوە نییە تەنها شتێک گرانتر بکات؛ دەبێت هەڵبژاردەی ژینگەدۆستانە بۆ خەڵک ئاسانتر، هەرزانتر و دەستڕاگەیشتووتر بکات.
وەک کوردێک کە هاووڵاتی سوێدیت، چۆن هاوسەنگی لە نێوان ناسنامەی سوێدی و کوردستانی ڕادەگریت؟
بەڕای من هیچ ناکۆکییەک لە نێوان ئەم دوو ناسنامەیەدا نییە. من دەتوانم بە تەواوی بەشێک لە کۆمەڵگەی سوێد بم، لە دیموکراسی و یاساکانی ئەم وڵاتەدا بەشدار بم، و هەمان کات زمان، کەلتوور و ڕەگ و ڕیشەی کوردی خۆم بپارێزم. کۆمەڵگەیەکی بەهێز ئەو کۆمەڵگەیەیە کە مرۆڤ ناچار نەکات یەکێک لە ناسنامەکانی خۆی بسڕێتەوە. مرۆڤ دەتوانێت هەردوو ناسنامەکە بە شانازی هەڵبگرێت و لە نێوان کۆمەڵگە و کەلتوورە جیاوازەکاندا پرد دروست بکات.
جڤاکی کوردی سوێد کاریگەرییان چییە و دەتوانن چ ڕۆڵێک بگێڕن؟
جڤاکی کوردی لە سوێد خاوەنی توانایەکی زۆرن. لە نێوانیاندا پزیشک، مامۆستا، ئەکادیمیست، کارمەند، خاوەن‌کار، هونەرمەند و گەنجی زۆر هەن کە بەشداری گرنگیان لە پەرەپێدانی کۆمەڵگەی سوێددا هەیە. بەڕای من گرنگە کوردان زیاتر لە کۆمەڵگەی مەدەنی، دامەزراوەکان و پرۆسەی دیموکراسیدا بەشدار بن. هەروەها ڕێکخراو و کۆمەڵە کوردییەکان دەتوانن ڕۆڵێکی گرنگ لە پاراستنی زمان و کەلتوور، بەهێزکردنی گەنجان و دروستکردنی پرد لە نێوان کۆمەڵگەی کوردی و کۆمەڵگەی سوێددا بگێڕن. بەشداریی سیاسی و کۆمەڵایەتیی زیاتر دەبێتە هۆی ئەوەی دەنگ و خواستی جڤاکی کوردی باشتر بگاتە ناوەندەکانی بڕیاردان.
ئەگەر بوویتە ئەندامی پەرلەمانی سوێد، هەتا چەند دەتوانیت دۆزی کورد و دۆسیەکانی کورد ببەیتە ناو پەرلەمان؟
ئەندامی پەرلەمانی سوێد نوێنەری هەموو هاووڵاتیانە، بەڵام هەمان کات دەتوانێت بابەتەکانی مافی مرۆڤ، دیموکراسی و مافی کەمینەکان بخاتە بەرباس. لە بابەتە پەیوەندیدارەکان بە کورد، دەتوانم لە ڕێگەی پرسیار، پێشنیار، گفتوگۆی پەرلەمانی و کارکردن لەگەڵ هاوکارانی دیکەدا ئەو دۆسیانەی پەیوەندییان بە مافی مرۆڤ، ئازادییە دیموکراتییەکان، زمان، کەلتوور و پاراستنی مافە مەدەنییەکانەوە هەیە بەرز بکەمەوە. هەروەها گرنگە پەیوەندی لەگەڵ جڤاکی کوردی، ڕێکخراوەکان و پسپۆڕان هەبێت، بۆ ئەوەی ئەو بابەتانە بە زانیاری و بەڵگەی دروست بخرێنە بەردەم پەرلەمان.
ئایا دەتوانیت کاریگەریت هەبێت لەوەی سوێد لە پەیوەندییەکانی لەگەڵ تورکیا، ئێران، عێراق و سوریا پرسی کورد بە گرنگ بزانێت؟
بەڵێ، ئەندامانی پەرلەمان دەتوانن کاریگەرییان لە گفتوگۆ و ئاراستەی سیاسەتی دەرەوەدا هەبێت، هەرچەند سیاسەتی دەرەوە تەنها لەلایەن تاکە ئەندامێکی پەرلەمانەوە دیاری ناکرێت. ئەوەی من دەتوانم بیکەم ئەوەیە بەردەوام جەخت لەسەر مافی مرۆڤ، دیموکراسی، ئازادیی ڕادەربڕین و مافی نەتەوە و کەمینەکان بکەمەوە. سوێد کاتێک لەگەڵ حکومەتەکانی تورکیا، ئێران، عێراق و سوریا پەیوەندی دەکات، نابێت مافی مرۆڤ و دیموکراسی تەنها لەبەر بەرژەوەندییە سیاسی و ئابوورییە کورتخایەنەکان پشتگوێ بخات. پرسی کوردیش دەبێت وەک بەشێک لە پرسی مافی مرۆڤ، دیموکراسی، ئاشتی و سەقامگیری ناوچەکە بە جددی مامەڵەی لەگەڵ بکرێت.
پەیامت بۆ دەنگدەرانی کوردستانی لە سوێد چییە؟
پەیامم بۆ هەموو کوردستانیانی سوێد ئەوەیە: بەشداری بکەن و دەنگتان بەکاربهێنن. لە دیموکراسیدا هیچ دەنگێک بچووک نییە. سیاسەت تەنها هی سیاسەتمەداران نییە؛ بڕیارە سیاسییەکان لەسەر قوتابخانە، کار، تەندروستی، خانوبەرە، ژینگە، ئاسایش و داهاتووی منداڵەکانمان کاریگەرییان هەیە. کاندیدەکان بناسن، بەرنامەکانیان بخوێننەوە، پرسیاریان لێ بکەن و ئەو کەسە هەڵبژێرن کە متمانەتان پێیە و دەتوانێت دەنگ و خواستەکانتان بگەیەنێتە ناوەندەکانی بڕیاردان. دەنگدان تەنها مافێکی دیموکراتی نییە؛ دەرفەتێکە بۆ ئەوەی خۆمان بەشداری لە دروستکردنی داهاتووی کۆمەڵگەکەماندا بکەین.